Wielki Piątek

Opublikowano: piątek, 25, marzec 2016 ks. Piotr

Krzyż
Krzyż
„Oto drzewo krzyża, na którym zawisło zbawienie świata…”

Wielki Piątek. Jeden z najważniejszych dni w ciągu roku. To właśnie w tym dniu chrześcijanie wspominają Mękę i Śmierć Pana Jezusa. Jest to dzień szczególny. W ciszy i zadumie pochylamy się nad miłością Boga, która w ten dzień w sposób szczególny ukazuje się w Męce i Śmierci Chrystusa. Nie jest to jednak dzień tylko żałoby, ale przede wszystkim wdzięczności za dar odkupienia. Dlatego też Wielki Piątek to dzień trwania na modlitwie, wyciszenia, a także postu i umartwienia w sposób ścisły (3 posiłki, w tym jeden do syta). To zapewne wiemy. Jednak czy rozumiemy sens Wielkiego Piątku, jego liturgię i obrzędy? Zazwyczaj nie. Dlatego postarajmy się zrozumieć wyjątkowość tego dnia by lepiej go przeżyć, bo jak można coś pokochać jeśli się tego nie rozumie?

Niektórzy uważają, że Bóg nie może być jednocześnie sprawiedliwy i miłosierny. Jednakże jest inaczej. Dlaczego? Sprawiedliwość Boża wyraża się w uznaniu kary za grzech, którą jest śmierć. Natomiast miłosierdzie objawia się w tym, że tę karę przyjął na siebie Jezus umierając na krzyżu, a człowiekowi dał szansę osiągnięcia szczęścia wiecznego pomimo popełnionych grzechów. Ten dowód wielkiej miłości Boga do człowieka stanowi centrum dzisiejszego dnia. Wyobraźmy sobie jaką miłość musiał mieć Chrystus umierając za każdego z nas.

Poświęcenie Jezusa ma niewyobrażalny wymiar: odkupienie win wszystkich ludzi, którzy kiedyś żyli, żyją i będą żyć na tym świecie. Mimo to pod Krzyżem nie było tłumów wdzięcznych Chrystusowi za Jego bezinteresowną ofiarę. Dziś – poprzez uczestnictwo w Liturgii Wielkiego Piątku – każdy chrześcijanin może podziękować Bogu i sprawić, by nie cierpiał samotnie.

Liturgia na cześć Męki Pańskiej

wielki piatek

wielki piatek
Pierwsze liturgiczne obchody Wielkiego Piątku odnotować można w starożytnej Jerozolimie. Wierni gromadzili się przed wschodem słońca przed kolumną biczowania, a później przy grobie, by adorować drzewo Krzyża. Pierwsze opisy liturgicznej celebracji Wielkiego Piątku pochodzą z VII w. Znaleźć tam można dwie formy liturgii. Pierwsza sprawowana była przez papieża i obejmowała czytanie Męki Pańskiej wg św. Jana, modlitwę powszechną i procesję z relikwiami krzyża. Druga była sprawowana w licznych kościołach Rzymu i obejmowała lekturę Pisma św., adorację krzyża i komunię św., konsekrowaną wcześniej. Ten typ liturgii upowszechnił się w okresie średniowiecza w całej Europie. W późniejszych wiekach przyjęło się równieżprzenoszenie Najświętszego Sakramentu do grobu Pańskiego i adoracja.

W tym dniu nie sprawuje się Mszy św. Wieczorem w kościołach celebrowana jest liturgia na cześć Męki Pańskiej, podzielona na cztery części. Na początku odbywa się procesja wejścia, w ten szczególny dzień jedyny raz w ciągu roku w zupełnej ciszy. Następnie, gdy kapłan dochodzi do stopni Ołtarza kładzie się krzyżem na posadzkę (tzw. prostracja czyli szcególne uniżenie się przed obliczem Boga), a służba liturgiczna i wierni klękają na obydwa kolana i modlą się chwilę w ciszy.

Pierwsza część to liturgia słowa. Usłyszymy w niej fragmenty Izajaszowej Pieśni o Słudze Jahwe (Iz 52,13-53,12) oraz listu do Hebrajczyków mówiący o Chrystusie Kapłanie składającym Ojcu ofiarę za zbawienie świata. Ważnym momentem tej części jest uroczyście odczytany opis Męki Jezusa Chrystusa według świętego Jana. Zwieńczeniem tej części jest modlitwa wiernych, która w tym dniu ma również nieco inną formę bo składa się z dziesięciu wezwań przeplatanych chwilą ciszy i modlitwą kapłana.

Drugą część stanowi adoracja Krzyża. Od piątej niedzieli Wielkiego Postu krzyż pozostawał zasłonięty po to, aby w liturgii Męki Pańskiej został dostrzeżony z większą uwagą i adorowany z większą czcią. Celebrans odsłania kolejno trzy ramiona krzyża, za każdym razem wygłaszając aklamację: "Oto drzewo krzyża, na którym zawisło zbawienie świata". Zgromadzony lud odpowiada klękając: "Pójdźmy z pokłonem". Rozpoczyna się adoracja. Może ona mieć dwie formy. Pierwsza to adoracja przez ucałowanie w czasie liturgii. Druga forma, bardziej wymowna, bo ukazującega Chrystusa wkraczającego w życie człowieka z darem zbawienia, to procesja przez kościół, z kilkukrotnym zatrzymaniem się i adoracją na klęcząco. Przy tej formie, z racji, że krzyż pozostaje odsłonięty w kościele, wierni mogą go ucałować już po liturgii (co zresztą i tak wielu czyni również przy pierwszej formie rezygnując z często panującego przy okazji podchodzenia do ucałowania niej ścisku nie sprzyjającego modlitwie i skupieniu). W czasie adoracji śpiewa się pieśni o krzyżu i Męce Pańskiej.

Choć nie ma mszy świętej, to w Wielki Piątek jest udzielana Komunia święta. To właśnie jest trzecia część tej liturgii. Udziela się jej z Ciała Pańskiego zakonsekrowanego w czasie Mszy św. Wieczerzy Pańskiej. To kolejny element liturgii pokazujący jak bardzo ofiara eucharystyczna związana jest z ofiarą Krzyża.

Grób Pański

Grób Pański
Na koniec , przy dźwięku kołatek, bo od Mszy św. Wieczerzy Pańskiej nie używa się dzwonów i organów, oraz przy śpiewie pieśni „Ludu mój, ludu” ma miejsce przeniesienie Najświętszego Sakramentu do Grobu Pańskiego. To właśnie czwarta część tej pięknej i wymownej liturgii. Ma to uświadamiać nam, że Jezus cierpiał i umarł naprawdę. Bolała Go każda obelga, odczuł każde uderzenie, doświadczył w całej okropności tragedii śmierci i co najważniejsze wziął na siebie nasze grzechy. Po przeniesieniu, modlitwie i chwili adoracji kończy się liturgia  Męki Pańskiej. Od tej chwili, aż do wigilii paschalnej, w ciszy Wielkiej Soboty adorujemy Chrystusa spoczywającego w grobie. Jego grób jest dla nas nadzieją, że i nasze groby też kiedyś będą puste bo męka i śmierć Chrystusa i nas  prowadzi do zmartwychwstania.

Starajmy się zatem, aby dobrze przeżyć ten czas, czas pokuty i nawrócenia. Pamiętajmy o sensie tych uroczystości i o ich znaczeniu dla naszego zbawienia. Króluj nam Chryste!

Poniżej dwa fragmenty z liturgii na cześć Męki Pańskiej:

1. Tekst modlitwy przy grobie Pańskim po przeniesieniu Najświętszego Sakramenty:

Panie Jezu Chryste, nasze zmartwychwstanie i życie, podźwignij nas z grobu grzechów, nawiedź i napełnij duchową mocą. Spraw, abyśmy ugruntowani w wierze, nadziei i miłości mogli pojąć ze wszystkimi świętymi, jak wielka jest Twoja miłość. Tak bardzo nas umiłowałeś, że dla nas poniosłeś śmierć na krzyżu, aby żaden człowiek, który wierzy w Ciebie, nie zginął, ale miał życie wieczne. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. W. Amen.

2. Jedno z dziesięciu wezwań szczególnej w tym dniu modlitwy wiernych, wezwanie za Kościół święty:

Módlmy się, najmilsi, za święty Kościół Boży, niech nasz Bóg i Pan obdarzy go pokojem i jednością i strzeże go na całej ziemi, a nam pozwoli wieść życie ciche i spokojne na chwałę Boga Ojca wszechmogącego.

Modlitwa w ciszy. Po niej kapłan śpiewa:

Wszechmogący, wieczny Boże, Ty w Chrystusie objawiłeś swoją chwałę wszystkim narodom, † strzeż dzieła Twego miłosierdzia, * aby Twój Kościół, rozszerzony na cały świat, trwał z niewzruszoną wiarą w wyznawaniu Twojego imienia. Przez Chrystusa, Pana naszego. W. Amen.


Więcej artykułów o Wielkim Tygodniu w dziale "Czytelnia", wzakładce "TRIDUUM  PASCHALNE"

Odsłony: 3256